Biz liberaller devletin yapmış olduğu bir işin, hizmetin özel sektör tarafından sunulsa daha az maliyet ile daha fazla fayda sağlayacağını söyleye gelmişizdir. Son günlerde yaşadığımız küresel finansal krizin sonucu olarak birçok kişi işlerinden oldu ve şu an devlet babanın kendilerine bahşettiği işsizlik maaşı ile geçinmek durumundalar. Biz bu yazımızda devlet babanın vermiş olduğu işsizlik maaşı ile Garanti Bankası’nın vermiş olduğu işsizlik maaşının bir karşılaştırmasını yapacağız.

Öncelikle iki sigortayı alabilmek için ikisinin şartlarını da inceleyelim. Öncelikle devlete olan hürmetimizden dolayı devletten işsizlik maaşı almanın şartlarını yazalım.

• Devletten işsizlik sigortası alabilme koşulları birçok olmasına karşın en önemli koşul son 120 gün kesintisiz olmak üzere son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile prim ödemek ve kendi isteği dışında işinden ayrılmış olmak.

• 600 gün prim ödemiş olanlara 180 gün,
900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün,
1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara 300 gün,
süre ile işsizlik maaşı alacaklardır.

• Bütün şartları yerine getirmiş bir kişinin alacağı işsizlik maaşı, sigortalının son 4 aylık brüt maaşının günlük ortalama tutarının yüzde kırkıdır. Ayrıca beklide en önemlisi bu alınacak işsizlik maaşı 16 yaşından büyükler için devletimizin öngördüğü asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.

Not: Ağustos 2008’de yapılan düzenleme ile daha öncesinde asgari ücretin netini geçemeyen işsizlik maaşı yeni düzenleme ile asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80’nini geçemez olarak değiştirilmiştir.

Şimdide Garanti Bankası’nın işsizlik maaşının uygulamasının inceliklerine bir göz atalım.

• Aynı işyerinde 180 gündür çalışıyor olmak.
• Sigorta başvurusu tarihinden itibaren 120 gün geçmiş olması gerekmektedir.
• Kendi isteği dışında işten ayrılmak zorunda kalan kişilerin işten ayrılama tarihinden 30 gün sonra başlayıp 6 ay işsizlik maaşı bağlanacaktır.
• Alınacak işsizlik maaşı Brüt ücretinizin yüzde 70’ini net ücretinizin yüzde 50 sini geçemez.
• Alınacak maaş tutarı aşağıdaki tablodadır.

 Şimdi bütün bunlara göre aylık 3.100 TL brüt maaş alan bir kişinin hem devletten hem de
Garanti Bankasından alacağı işsizlik maaşı tutarlarına bakalım.

Öncelikle birkaç veri verelim.Aylık 3.100 TL brüt maaş alan bir işçinin aylık net maaşı 2.221,15 TL’dir.Ayrıca bu çalışanın maaşından kesilen işsizlik sigortası primi brüt maaşının yüzde 1’i olan 31 TL’dir, bu kişi için işveren 62 TL ve devlet 31 TL işsizlik sigortası primi ödemektedir.Yani bu kişi için toplam 124 TL işsizlik sigortası primi ilgili fonda toplanmaktadır.

Önce her zaman Devletimizi ön plana çıkarıp bu kişinin devletten alacağı maaşı hesaplıyoruz.

Aylık 3.100 TL brüt maaş alan bir kişinin alacağı işsizlik maaşı

Günlük ortalama brüt maaşı: 3.100 TL / 30 = 103,33 TL

Bu tutarın Yüzde Kırkı: 103,33 X 0,40 = 41,33

Aylık hesaplamak için 30 ile çarpıyoruz: 41,33 X 30 = 1.240 TL ( 3.100 X 0,40 = 1.240 TL )

Tabi bu rakamdan küçük bir damga vergisi dilimi de kesilecek ve elimize 1.240 – 7,44 = 1.232,56 TL. Fakat tam bu noktada devlet baba işin içine giriyor ve verilecek işsizlik maaşının asgari ücretin brütünün yüzde seksenini geçemeyeceğini söylüyordu. Buna göre 2009 yılında bir işçinin alabileceği maksimum işsizlik maaşı 666 X 0,80 = 532,80 TL’dir.Tam da bu noktada aylık brüt 3.100 TL alan bir kişinin net maaşı 2.221,15 TL’dir.

Şimdi ise Garanti Bankasının işsizlik maaşına bakalım.

Ayda 3.100 TL brüt maaş alan bir kişinin net maaşının 2.221,15 TL olduğunu söylemiştik.Buna göre bu kişinin alacağı tutar brüt maaşının yüzde ellisi olan 1.550 TL’yi geçemez ve Net maaşının yüzde 70’i olan 1.554,81 TL’yi geçemez.

Bütün bunarla göre yukarıdaki tabloyu da incelediğimizde bu kişi ayda 31 TL Garanti Bankasına ödeyerek 6 ay boyunca 1.000 TL yi işsizlik maaşı olarak alacaktır.

Bir yanda 124 TL yatırılan prim diğer yanda 31 TL yatırılan prim. Bir yanda ayda alınacak 532,80 TL işsizlik maaşı diğer yanda 1.000 TL alınacak işsizlik maaşı. Bundan sonrasını artık siz karar verin. Devlet mi daha etkin özel sektör mü?  Ayda 2.221,15 TL kazanan bir kişinin masrafları da kazancına göre olacaktır.Şimdi bu kişi birden 532,80 TL gelir ile nasıl geçinecek bilemiyorum.

Ayrıca tüm bu yazılanlardan sonra işsizlik sigortası fonunda biriken devasa fon üzerinde devletin neredeyse bütün kurumlarının gözü olduğu ve son çıkan kanunla bu fondan GAP için para aktarıldığını biliyor muydunuz?

Kaynaklar ;
1. http://www.garantiemeklilik.com.tr/pages/GelirGuvencesiSigortasi.htm
2. http://www.iskur.gov.tr/LoadExternalPage.aspx?uicode=statissizliksigortasiisle
3. http://muhasebeturk.org/is-hayati/8673-2009-yili-asgari-ucret-tutarlari-aciklandi.html
4. http://www.kpmgvergi.com/tr-tr/PratikBilgiler/hesaplamalar/Pages/MaasHesaplama.aspx